Η οστεοαρθρίτιδα αποτελεί μία από τις πιο συχνές αιτίες αναπηρίας παγκοσμίως και, στις προχωρημένες μορφές της, οδηγεί χιλιάδες ασθενείς στην ανάγκη αντικατάστασης ισχίου ή γόνατος. Παράλληλα, η αύξηση των ποσοστών παχυσαρκίας δημιουργεί ένα νέο, σύνθετο πεδίο προκλήσεων για τη σύγχρονη Ορθοπεδική: πώς μπορεί να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής των ασθενών με εκφυλιστικές παθήσεις των αρθρώσεων, μειώνοντας παράλληλα τους μετεγχειρητικούς κινδύνους;
Πότε η αρθροπλαστική είναι η μόνη λύση
«Η μείωση του βάρους μαζί με τη σωματική δραστηριότητα είναι η συνιστώμενη προσέγγιση για τη διαχείριση των επώδυνων συμπτωμάτων, αλλά η τήρηση είναι δύσκολη από τους περισσότερους ασθενείς. Όταν δεν υπάρξει βελτίωσή τους με τις συντηρητικές μεθόδους (φαρμακευτική αγωγή, φυσικοθεραπείες, τροποποίηση δραστηριοτήτων), η αντικατάσταση της άρθρωσης είναι η μόνη επιλογή, για να διατηρήσουν υψηλή την ποιότητα ζωής τους», επισημαίνει ο Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, εξειδικευμένος στις αρθροπλαστικές ισχίου και γόνατος Ορθοπεδικός Χειρουργός Δρ Αθανάσιος Τσουτσάνης.
Νεότερες, ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές
«Οι αρθροπλαστικές είναι επιτυχείς επεμβάσεις και προσφέρουν τουλάχιστον 20 χρόνια ποιοτικής ζωής στο 95% των ασθενών. Με την πάροδο των ετών έχουν αναπτυχθεί ελάχιστα επεμβατικές χειρουργικές τεχνικές για τη μείωση του τραύματος των ιστών και τη βελτίωση των αποτελεσμάτων. Τεχνικές όπως η Minimally Invasive Knee – ΜΙΚ, απαιτούν τομές πολύ μικρότερες από τις συνήθεις των 20-25 εκατοστών που χρησιμοποιούνται στην κλασική τεχνική. Το όφελος πραγματοποίησης της αντικατάστασης του γόνατος με αυτές τις τεχνικές είναι η προστασία των μυών και των λοιπών μαλακών ιστών, η ταχύτερη, λιγότερο επώδυνη ανάρρωση και η συντομότερη επιστροφή στις κανονικές δραστηριότητες. Τα μακροπρόθεσμα οφέλη της είναι επίσης εξαιρετικά – παρόμοια με εκείνα της κλασικής χειρουργικής επέμβασης», προσθέτει.
Πότε απαιτείται αναθεώρηση της πρόθεσης
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ασθενείς ενδέχεται να χρειαστούν χειρουργική επέμβαση αναθεώρησης, προκειμένου να αντικατασταθεί μια χαλαρωμένη πρόθεση. Το ποσοστό αυτό παραμένει μικρό — περίπου 1% των συνολικών αρθροπλαστικών — ενώ ο κίνδυνος μέσα σε 10 χρόνια δεν ξεπερνά το 5%.
Πιο επιρρεπείς σε αναθεώρηση είναι οι ασθενείς που υποβάλλονται σε αρθροπλαστική σε νεαρή ηλικία, λόγω της μακρόχρονης φθοράς των υλικών, αλλά και όσοι πάσχουν από παχυσαρκία, καθώς το υπερβολικό βάρος αυξάνει την πίεση στις αρθρώσεις και τον κίνδυνο επιπλοκών. Σύμφωνα με στοιχεία, σχεδόν το 50% των ασθενών που υποβάλλονται σε αρθροπλαστική ισχίου και το 70% όσων κάνουν αντικατάσταση γόνατος έχουν βάρος πάνω από το φυσιολογικό.
Η αξία της προεγχειρητικής απώλειας βάρους
Η απώλεια βάρους πριν από την επέμβαση μειώνει τον κίνδυνο επιπλοκών και ενισχύει την ανθεκτικότητα της πρόθεσης. Συνιστάται μέσω αλλαγών στη διατροφή, άσκησης ή, σε περιπτώσεις νοσογόνου παχυσαρκίας, μέσω βαριατρικής χειρουργικής.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει η Αμερικανική Ένωση Χειρουργών Ισχίου και Γόνατος (American Association of Hip and Knee Surgeons), η παχυσαρκία από μόνη της δεν αποτελεί λόγο αναβολής της αρθροπλαστικής.
Ο ρόλος των φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας
Σύγχρονες μελέτες δείχνουν ότι τα φάρμακα GLP-1, όπως το γνωστό Ozempic, που εγκρίθηκε αρχικά για τη θεραπεία του διαβήτη (2017) και αργότερα για την παχυσαρκία (2021), μπορούν να βοηθήσουν τους ασθενείς να επιτύχουν ασφαλές προεγχειρητικό βάρος.
«Τελευταία γίνονται έρευνες σχετικά με την επίδραση που έχει η λήψη αγωνιστών GLP-1 μετά από την αντικατάσταση της άρθρωσης (ισχίου ή γόνατος), στην έκβαση της επέμβασης. Τα μέχρι σήμερα στοιχεία καταδεικνύουν τη μείωση των χειρουργικών επιπλοκών, συμπεριλαμβανομένης της λοίμωξης», σημειώνει ο δρ Τσουτσάνης.
Τι δείχνουν οι τελευταίες μελέτες
Μια πρόσφατη μελέτη στο JAMA Network Open περιέλαβε 3.700 παχύσαρκους ασθενείς από ηλεκτρονική βάση δεδομένων του Ηνωμένου Βασιλείου. Η μέση ηλικία ήταν 64,7 έτη, το 62,9% γυναίκες, ενώ ο μέσος Δείκτης Μάζας Σώματος ήταν 37,6. Το 63,2% έπασχε από υπέρταση, το 40,1% από διαβήτη και το 74,8% είχε οστεοαρθρίτιδα.
Οι ασθενείς χωρίστηκαν σε ομάδες ανάλογα με την απώλεια βάρους τους μετά τη λήψη φαρμακευτικής αγωγής κατά της παχυσαρκίας:
-
Μικρή έως μέτρια απώλεια (2%-10%)
-
Μεγάλη απώλεια (≥10%)
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο κίνδυνος αναθεώρησης εντός 5 ετών ήταν:
-
5,6% για όσους διατήρησαν ή αύξησαν το βάρος τους
-
4,4% για όσους έχασαν μέτριο βάρος
-
3,7% για όσους είχαν μεγάλη απώλεια βάρους
Η απώλεια βάρους, μικρή ή μεγάλη, συσχετίστηκε με 25% έως 43% χαμηλότερο κίνδυνο αναθεώρησης της πρόθεσης μέσα σε πενταετία, σε σχέση με όσους δεν έχασαν βάρος. Τα αντίστοιχα ποσοστά διατηρήθηκαν και στη δεκαετία.
Συμπερασματικά
Η απώλεια βάρους με τη χρήση φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας φαίνεται να βελτιώνει τη διάρκεια ζωής των εμφυτευμάτων και να μειώνει την ανάγκη για αναθεωρητική επέμβαση. Παράλληλα, αποτελεί μια πιο φιλική και λιγότερο επεμβατική επιλογή από τη βαριατρική χειρουργική, αν και χρειάζονται επιπλέον δεδομένα για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά της σε βάθος χρόνου.
Σε κάθε περίπτωση, όσο πιο κοντά βρίσκεται το βάρος ενός ασθενούς στο φυσιολογικό, τόσο μειώνονται οι πιθανότητες επιπλοκών, αυξάνεται η διάρκεια ζωής της πρόθεσης και περιορίζεται η ανάγκη για μελλοντική αναθεώρηση.
Η σημασία της πρόληψης και της σωστής φροντίδας
Η επιστήμη της Ορθοπεδικής εξελίσσεται με ρυθμούς που βελτιώνουν θεαματικά την ποιότητα ζωής των ασθενών. Ωστόσο, κανένα εμφύτευμα, όσο τελειοποιημένο κι αν είναι, δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη σημασία της πρόληψης και της σωστής φροντίδας του σώματος. Η διατήρηση ενός υγιούς βάρους, η τακτική άσκηση και ο σεβασμός στις ανάγκες του οργανισμού μας είναι η πιο αποτελεσματική “επένδυση” για γερά γόνατα και ισχυρές αρθρώσεις — σε κάθε ηλικία.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ