Η πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών σε νέες καινοτόμες θεραπείες εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα περιορισμένη και συνοδεύεται από σημαντικές καθυστερήσεις. Σύμφωνα με πρόσφατη συνέντευξη τύπου που παραχώρησε ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ), παρουσιάστηκαν δύο εμβληματικές μελέτες, οι οποίες αναδεικνύουν τα σοβαρά εμπόδια που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει η χώρα μας στον τομέα της φαρμακευτικής καινοτομίας.
Μελέτη Patients W.A.I.T. Indicator (EFPIA-IQVIA) 2024
Η συγκεκριμένη μελέτη θεωρείται η πλέον αξιόπιστη πανευρωπαϊκά για την αξιολόγηση της διαθεσιμότητας νέων φαρμάκων. Πραγματοποιείται συνεχώς από το 2004 και καλύπτει 36 χώρες.
Κύρια ευρήματα για την Ελλάδα:
-
Από τα 173 νέα φάρμακα που έλαβαν έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (European Medicines Agency – ΕΜΑ) κατά την περίοδο 2020–2023, μόνο 75 κυκλοφόρησαν τελικά στην ελληνική αγορά. Στο αμέσως προηγούμενο διάστημα (2019–2022), είχαν διατεθεί 79 από 167.
-
Μόνο το 25% των φαρμάκων αυτών είναι πλήρως διαθέσιμο στους Έλληνες ασθενείς. Το 18% είναι προσβάσιμο με περιορισμούς μέσω Συστήματος Ηλεκτρονικής Προέγκρισης (ΣΗΠ) και Ινστιτούτου Φαρμακευτικής Έρευνας & Τεχνολογίας (ΙΦΕΤ), το 2% διατίθεται αποκλειστικά ιδιωτικά, ενώ το 55% παραμένει παντελώς μη διαθέσιμο.
-
Ο μέσος χρόνος που απαιτείται από την έγκριση του ΕΜΑ έως την αποζημίωση στην Ελλάδα ανέρχεται στις 654 ημέρες. Πρόκειται για καθυστέρηση 76 ημερών σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (578 ημέρες) και 67 ημερών περισσότερο σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο (587 ημέρες).
Σημαντικές καθυστερήσεις σε κρίσιμες θεραπευτικές κατηγορίες:
-
Ογκολογικά φάρμακα: η διαθεσιμότητα μειώθηκε από 71% σε 59%, ενώ ο μέσος χρόνος αποζημίωσης αυξήθηκε σε 657 ημέρες (από 568).
-
Ορφανά φάρμακα: η διαθεσιμότητα έπεσε στο 36% από 41%, και ο μέσος χρόνος πρόσβασης ανήλθε στις 704 ημέρες (αύξηση κατά 174 ημέρες).
Παράγοντες που επηρεάζουν την πρόσβαση:
Οι κυριότερες αιτίες για τη μη διαθεσιμότητα ή τις καθυστερήσεις εντοπίζονται:
-
στο υψηλό κόστος υποχρεωτικών επιστροφών (clawback),
-
και στον κανόνα 5/11, ο οποίος απαιτεί ένα φάρμακο να αποζημιώνεται ήδη σε 5 από 11 συγκεκριμένες ευρωπαϊκές χώρες πριν κατατεθεί αίτημα αποζημίωσης στην Ελλάδα.
Μελέτη IQVIA – ΣΦΕΕ (2021–2024): Διαθεσιμότητα στην ελληνική αγορά
Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, ο ΣΦΕΕ ανέθεσε στην IQVIA την εκπόνηση μελέτης αναφορικά με τη διαθεσιμότητα νέων φαρμάκων στην Ελλάδα. Η μελέτη περιλαμβάνει φάρμακα που εγκρίθηκαν από τον ΕΜΑ κατά το διάστημα 2021–2024.
Κύρια ευρήματα:
-
Από τα 178 νέα φάρμακα, μόλις 36 (ποσοστό 20%) ήταν διαθέσιμα στην ελληνική αγορά έως τις 31/03/2025.
-
Πλέον του 49% των νέων αυτών θεραπειών δεν προβλέπεται να φτάσουν ποτέ στην ελληνική αγορά, κυρίως λόγω του δυσμενούς επιχειρηματικού περιβάλλοντος που διαμορφώνουν οι υπέρογκες υποχρεωτικές επιστροφές.
Συμπεράσματα και προτάσεις από τον ΣΦΕΕ
Οι δύο μελέτες φανερώνουν με σαφήνεια τη μεγάλη απόσταση που χωρίζει τους Έλληνες ασθενείς από τη φαρμακευτική καινοτομία. Ο ΣΦΕΕ τονίζει την ανάγκη για κοινή στρατηγική από την Πολιτεία και τον φαρμακευτικό κλάδο, με στόχο:
-
την ενίσχυση της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης,
-
τον εξορθολογισμό των υποχρεωτικών επιστροφών,
-
την επιτάχυνση των διαδικασιών αξιολόγησης και αποζημίωσης,
-
καθώς και τη χρήση ψηφιακών εργαλείων για τον έλεγχο και τη βελτιστοποίηση των επενδύσεων στον τομέα του φαρμάκου.
Όπως επισημάνθηκε στη συνέντευξη τύπου:
«Χρειάζονται πράξεις και όχι μόνο λόγια. Για ένα δίκαιο και αποτελεσματικό φαρμακευτικό σύστημα με καθολική πρόσβαση όλων των ασθενών, η δέσμευση πρέπει να μεταφραστεί σε εφαρμογή».
Ένα κάλεσμα για άμεση πολιτική δράση
Η παρούσα κατάσταση στην ελληνική αγορά φαρμάκου δεν αφήνει περιθώρια για καθυστέρηση. Οι ασθενείς στη χώρα μας στερούνται κρίσιμες θεραπείες που είναι ήδη διαθέσιμες στην υπόλοιπη Ευρώπη. Πρόκειται για ένα θέμα που αγγίζει την υγεία, την ισότητα και την κοινωνική συνοχή.
Η Πολιτεία οφείλει να προχωρήσει σε:
-
άμεση αύξηση της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης,
-
αναμόρφωση του πλαισίου αποζημίωσης,
-
και αναθεώρηση των περιοριστικών κανόνων, όπως ο 5/11, ώστε να διασφαλίζεται η έγκαιρη κυκλοφορία νέων καινοτόμων φαρμάκων στην Ελλάδα.
Η ισότιμη πρόσβαση δεν είναι πολυτέλεια. Είναι θεμελιώδες δικαίωμα και πρέπει να γίνει πράξη τώρα.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ