Η ενσυναίσθηση δεν είναι πολυτέλεια. Δεν είναι μια θεωρητική έννοια που αφορά μόνο ψυχολόγους ή εκπαιδευτικά σεμινάρια. Είναι κάτι που καλούμαστε να δείχνουμε στην πράξη, στην καθημερινότητά μας — ειδικά όταν ερχόμαστε σε επαφή με άτομα που αντιμετωπίζουν προκλήσεις, όπως τα άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ).
Αν θέλουμε να χτίσουμε μια κοινωνία χωρίς αποκλεισμούς, η ενσυναίσθηση είναι το πρώτο βήμα. Και όχι, δεν χρειάζεται να είσαι ειδικός για να την εφαρμόσεις.
Μικρές πράξεις, μεγάλη σημασία
Η ενσυναίσθηση εκφράζεται μέσα από απλές χειρονομίες και σεβασμό στις ανάγκες του άλλου. Δεν χρειάζεται να κάνεις κάτι εντυπωσιακό. Χρειάζεται να:
-
Ρωτήσεις και όχι να υποθέσεις τι μπορεί να χρειάζεται κάποιος.
-
Μιλήσεις με φυσικότητα χωρίς να αλλάζεις ύφος ή να τονίζεις τη διαφορετικότητα.
-
Συμπεριλάβεις τους ανθρώπους με αναπηρία στη συζήτηση, στη δραστηριότητα, στη ζωή.
Η κοινωνική συμπερίληψη δεν επιτυγχάνεται με νόμους μόνο, αλλά με στάσεις.
Όχι λύπηση – ουσιαστική κατανόηση
Η ενσυναίσθηση δεν είναι λύπηση. Δεν αφορά το να “νιώθουμε άσχημα” για τον άλλο, αλλά το να κατανοούμε τη θέση του χωρίς να τον μειώνουμε. Ένα άτομο με αναπηρία δεν χρειάζεται οίκτο — χρειάζεται ίση μεταχείριση, σεβασμό και δυνατότητα συμμετοχής.
Αυτό σημαίνει πως δεν του “κάνουμε χάρη” που του δίνουμε χώρο, αλλά αναγνωρίζουμε το δικαίωμά του να ανήκει.
Πώς καλλιεργείται η ενσυναίσθηση στην πράξη;
-
Μέσα από διάλογο: Αντί να αποφεύγουμε, ρωτάμε με σεβασμό.
-
Μέσα από συμμετοχή: Δεν αποκλείουμε, ούτε αγνοούμε.
-
Μέσα από ακρόαση: Αφήνουμε το άλλο άτομο να εκφράσει τη δική του εμπειρία, χωρίς να προβάλλουμε τη δική μας.
Η ενσυναίσθηση είναι μια δεξιότητα που αναπτύσσεται με την επαφή και την ειλικρινή πρόθεση για κατανόηση.
Η ενσυναίσθηση ανοίγει τον δρόμο για τη συμπερίληψη
Σε μια κοινωνία όπου κυριαρχεί ο ανταγωνισμός και η αποξένωση, η ενσυναίσθηση γίνεται πράξη αντίστασης. Γίνεται ο ακρογωνιαίος λίθος της κοινωνικής συμπερίληψης, ιδιαίτερα για τα ΑμεΑ που συχνά βιώνουν αποκλεισμό, υποτίμηση ή απλώς αδιαφορία.
Η ενσυναίσθηση, όταν εφαρμόζεται καθημερινά, μετατρέπεται σε πλαίσιο δράσης: αλλάζει την κουλτούρα, τη γλώσσα και τελικά τη νοοτροπία της κοινωνίας.
Συμπερασματικά
Δεν χρειάζεται να αλλάξουμε τον κόσμο από τη μια μέρα στην άλλη. Αλλά μπορούμε να αλλάξουμε τον τρόπο που κοιτάμε, μιλάμε, συμπεριφερόμαστε.
Κάθε φορά που δείχνουμε ενσυναίσθηση, ανοίγουμε έναν χώρο για τη συμπερίληψη. Και σε αυτόν τον χώρο, όλοι —με ή χωρίς αναπηρία— έχουν θέση.
Επιμέλεια: Ευγένιος Γκράουρ